Barchamiz kognitiv dissonansni boshdan kechiramiz. Bu biz bir xil fikrda bo'lib, boshqa yo'l bilan harakat qilganimizda yoki bir vaqtning o'zida ikkita qarama-qarshi fikrda bo'lganimizda paydo bo'ladigan ichki ziddiyatdir. Siz vazn yo'qotmoqchisiz, lekin "o’zizni aldab" shokoladli ponchik yeysiz, ya’ni tili boshqa, dili boshqa.
Bu dissonans qisman foydali bo'lishi mumkin, ammo haddan tashqari ko'p hal qilinmagan ichki ziddiyatlar bizni doimo o'zimiz bilan ziddiyatda ekanligimizni anglatadi. Va agar biz ularni uzoq vaqt davomida yomonlashishiga yo'l qo'ysak, bu ichki ziddiyat va mojaro bizni stressga, asabiylashishga va baxtsiz his qilishimizga olib kelishi mumkin. Hayotingizdagi kognitiv dissonansni kamaytirish va yarashtirish uchun nima qilishingiz kerak.
Ba'zi kognitiv dissonans bizga o'sishga yordam berishi mumkin
Dissonans, albatta, yomon narsa emas. E'tiqodlaringiz va xatti-harakatlaringiz ziddiyatda bo'lganini yoki ikkita e'tiqod bir-biriga zid bo'lib tuyulganini anglash sizga qadriyatlaringizni va nimani qo'llab-quvvatlayotganingizni tahlil qilishga va yaxshiroq tushunishga yordam beradi. Va oxir-oqibat, ichki mojaroni anglash sizga o'zingizni va siz uchun haqiqatan ham muhim bo'lgan qadriyatlar va e'tiqodlarni yaxshiroq tushunishga yordam beradi.
Hayotingizdagi kognitiv dissonansni topish ustida ishlash ijobiy va hayratlanarli hayotni o'zgartiruvchi tajriba bo'lishi mumkin. Bu sizga o'zingizni nazorat qilishni o'rganishga imkon beradi va o'zingizga va qaror qabul qilishingizga ishonchni oshirishga yordam beradi.
Hayotingizda qarama-qarshiliklar mavjud bo'lgan sohalarni aniqlash uchun ruhiy izlanishlar olib borish, siz ishlashingiz kerak bo'lgan sohalarni yoritishi mumkin. Ehtimol, siz har doim kechki ovqat rejangiz bo'lganda do'stlaringizdan tezkorlik kutasiz, lekin odatda o'zingiz 10 daqiqaga kechikasiz. Xulq-atvoringizni yoki do'stlaringizdan
kutganlaringizni o'zgartirish kelajakdagi mojarolarni kamaytirishga yordam beradi. Siz bu o'zini anglashdan kelajakdagi harakatlaringiz va qarorlaringizni boshqarish uchun foydalanishingiz mumkin.
Umumiy tasavvurda, jamiyatdagi ulkan yutuqlar uchun minnatdor bo'lishimiz kerak bo'lgan kognitiv dissonans mavjud.
Odamlar kognitiv dissonansni tan olishdi va jamiyat qadriyatlarini bizning harakatlarimiz bilan yaxshiroq moslashtirish uchun zarur o'zgarishlarni amalga oshirishdi.
Kognitiv dissonans ham zararli bo'lishi mumkin
Kognitiv dissonansni tan olish va uni bartaraf etish har doim ham yoqimli tajriba emas. O'z hayotimizda dissonansni aniqlash og'riqli, uyatli va xavotirli bo'lishi mumkin. Va bu bilan kurashish bezovta qiluvchi va ruhiy jihatdan charchagan bo'lishi mumkin, deydi Kerri.
"Muayyan e'tiqod yoki qadriyatlarga ega bo'lganingizda, lekin e'tiqod tizimingizga zid keladigan tarzda harakat qilganingizda yuzaga keladigan ichki ziddiyat, ko'pchilik odamlar ongsiz ravishda e'tiborsiz qoldirish uchun juda ko'p harakat qilishlari kerak bo'lgan ichki noqulaylikni keltirib chiqaradi."
Agar siz yoqtirmaydigan ishda ishlayotgan bo'lsangiz, bir o'ylab ko'ring. Har kuni ertalab ichingiz og'riydi va ketish vaqti kelguncha soatlab sanaysiz. Shunga qaramay, siz har kuni ishdan ketasiz. Bu nomuvofiqlik bilan yashash, ehtimol, siz har kuni ancha stressda va jahldor bo'lishingizni anglatadi.
Va ba'zida dissonansni kamaytirish fikrlash tarzingizni qayta tuzish kabi oson bo'lishi mumkin.
Ehtimol, bu ish haqida salbiy fikrda bo'lmaslik uning afzalliklarini tan olish bilan bog'liqdir; "ish haqi va pensiya topish mas'uliyatli ish" yoki "Men boshlig’imni hurmat qilmayman, lekin ko'p narsani o'rganyapman".
Kognitiv dissonansni qanday kamaytirish mumkin
Kognitiv dissonansdan butunlay qochib qutula olmasligimiz ehtimoldan yiroq bo'lgani uchun, uni aniqlash va hal qilish yoki kamaytirish muhimdir. Esingizda bo'lsin: Bizning o'sishimizga imkon beradigan narsa bu o'z hayotimizdagi dissonansning hal qilinishi (bu ichki ziddiyatning kuchayishiga yo'l qo'ymaslik).
Shunday bo'lsa-da, dissonansni hal qilish yoki hech bo'lmaganda minimallashtirishning ba'zi usullari mavjud, bu uchta asosiy yo'ldan boshlab,
E'tiqodingizni o'zgartiring. Bu eng oddiy variant, ammo agar e'tiqod siz uchun muhim bo'lsa yoki u o'zgarishga chidamli bo'lsa, uni amalga oshirish qiyinroq.
- Harakatlaringizni o'zgartiring. Nima qilsangiz ham, shunchalik ko'p aybdorlik va uyat hissini uyg'otgan bo'lishingiz mumkinki, siz buni boshqa hech qachon qilmaslikka qasam ichasiz. Kelajakdagi harakatlaringizni o'zgartirish kognitiv dissonansni hal qilishi va vaziyat haqida o'zingizni yaxshi his qilishingizga yordam beradi.
- Harakatlaringizga bo'lgan munosabatingizni o'zgartiring. Harakatlaringizga bo'lgan munosabatingizni o'zgartirish orqali, o'zingizni harakatlaringiz e'tiqodlaringizga unchalik zid emasligiga ishontirishingiz mumkin. Aytaylik, siz ekologsiz, lekin sayohat qilganingizda bir martalik suv idishlarini sotib olasiz. Atrof-muhitga yordam bermasligini bilgan xatti-harakatingizni o'zingizga buni faqat vaqti-vaqti bilan qilsangiz yaxshi bo'ladi deb aytish yoki boshqa harakatlaringizni muhimroq deb hisoblash (masalan, daraxt ekish uchun ko'ngilli bo'lish yoki uyingizda elektr energiyasi uchun quyosh energiyasidan foydalanish) orqali oqlashingiz mumkin.
Suv idishlarini sotib olish va e'tiqodlaringiz hali ham bir-biriga zid bo'lishi mumkin, ammo siz endi bu qarshilik bilan kurashmaysiz, shuning uchun o'zingizni mojarolar keltirib chiqaradigan stressdan himoya qilasiz.
Kognitiv dissonansning oldini olish
hushyor bo'lishni mashq qilsangiz , dastlab dissonansning boshlanishi ehtimolini kamaytirishingiz mumkin . Masalan , mojaro yoki ichki ziddiyat yuzaga kelganda, pauza qilib, vaziyatingiz va his-tuyg'ularingiz haqida o'ylashga vaqt ajrating.
"O'z qadriyatlar tizimingiz bilan aloqada bo'lish va fikrlash tarzingiz qachon his-tuyg'ular tomonidan boshqarilayotganini bilish muhimdir."
Qanday qilib ko'proq hushyor bo'lishni bilmayapsizmi?
Kundalik yuritish
Do'st bilan suhbatlashish
Ba'zan bizga elektron pochta, SMS xabarlar, televizor yoki suhbatdosh hamkasblar bilan chalg'imasdan, fikrlarimiz bilan yolg'iz qolish imkoniyatini beradigan jismoniy mashqlar kerak
Meditatsiya yoki yoga darslariga qatnashish
Terapiya bilan shug'ullanish